Son illərdə sürətlənən İsraildən mühacirət, ölkənin iqtisadiyyat və təhlükəsizlik baxımından ən vacib insan resurslarına təsir göstərməyə başlayır. Yeni məlumatlar göstərir ki, İsraili tərk edənlər arasında həkimlər, mühəndislər, texnologiya işçiləri və akademiklər var...
İsraildən 7 oktyabr 2023-cü ildən sonra sürətlənən mühacirət, təkcə əhalinin hərəkətliliyi baxımından deyil, həm də ölkənin iqtisadi və insan kapitalı baxımından müzakirə mövzusu olaraq qalır. Təl-Əviv Universiteti tərəfindən 2026-cı ilin avqust ayında İsrail Mərkəzi Statistika Bürosunun məlumatlarına əsaslanaraq dərc edilmiş araşdırmaya görə, 2023-cü ildə 86.509 İsrail vətəndaşı, 2024-cü ildə 91.499 və 2025-ci ildə 90.922 nəfər xaricdə davamlı olaraq ən azı üç ay qalıb.
Beləliklə, 2023-2025-ci illər üçün ümumi say 268.509-a çatıb. Araşdırmaya görə, bu rəqəm 2013-2015-ci illər ilə müqayisədə 47% artım deməkdir.
Tədqiqatçılar qeyd edirlər ki, xaricdə üç aylıq qalmaların hamısı daimi immiqrasiya hesab edilə bilməz və onlar üç aylıq gedişlə ən azı bir il xaricdə qalmaq arasında çox güclü bir əlaqə aşkar ediblər. Buna əsasən, təkcə 2025-ci ildə təxminən 45-50 min israilli uzunmüddətli immiqrant olacağı təxmin edilir.
Yüksək gəlirli israillilərin mühacirəti sürətlənir
İsrail üçün ən əhəmiyyətli inkişaflardan biri ölkəni tərk edənlərin sosial-iqtisadi profilindəki dəyişiklikdir.
İsrail vergi İdarəsinin məlumatlarına görə, 2019-cu ilə qədər ölkəni tərk edənlərin gəlirləri təxminən milli orta göstəriciyə bərabər olsa da, 2024-cü ilə qədər getməzdən əvvəl mühacirət edənlərin orta gəliri təxminən 200.000 şekelə çatıb. Bu rəqəmin İsraildəki orta gəlirdən təxminən 50 faiz yüksək olduğu deyilir.
İsrail iqtisadi qəzeti Calcalist-in məlumatına görə, ən yüksək gəlir qrupundakı israillilərin mühacirət nisbəti 2015-2019-cu illərdə təxminən 0,3 faizdən 2023-2024-cü illərdə 0,5 faizdən çox artıb. Bu, ən yüksək gəlirli qrup arasında mühacirətdə təxminən 80 faiz artım deməkdir.
Bildirilib ki, bu qrup getməzdən əvvəl mühacirət edənlərin ödədiyi ümumi gəlir vergisinin 86 faizini təşkil edir.
2015-2019-cu illər ilə müqayisədə 2023-2024-cü illərdə yüksək texnologiya sektorundan gedənlərin sayı təxminən 150 faiz, səhiyyə sektorundan emiqrasiya isə ikiqatdan çox artmışdır.
Ümumi miqrasiyada 40-50 yaş arası yetkinlərin payının 13%-dən 20%-ə qədər artması miqrasiyanın artıq yalnız karyeralarının əvvəlindəki gənclərdən ibarət olmadığını göstərir.
Təcrübəli həkimlərin, mühəndislərin, texnologiya işçilərinin və digər yüksək gəlirli mütəxəssislərin ailələri və kapitalları ilə birlikdə digər ölkələrə köçməsinin İsrail üçün uzunmüddətli nəticələri olduğu düşünülür.
Həmçinin qeyd edildi ki, 2023-2024-cü illər arasında xaricə 500.000 şekeldən çox pul köçürdüyünü bildirən insanların sayı dörd dəfə artmışdır.
İsraillilər Avropa ölkələrinə gedirlər
İsraildən gedənlərin əhəmiyyətli bir hissəsi Avropa ölkələrinə gedir.
Portuqaliya və Cənubi Kipr kimi ölkələr israillilərin köçmək üçün nəzərdən keçirdiyi əsas istiqamətlər arasındadır və 7 oktyabr 2023-cü ildən sonrakı ilk günlərdə 2500-dən çox israilli Cənubi Kiprə getmişdir.
Yunanıstana marağın da artdığı bildirilir. Yunanıstan hakimiyyət orqanlarının məlumatına görə, 7 oktyabrdan sonra israillilərə verilən "qızıl vizalar"ın sayı təxminən 70 faiz artmışdır.
Bütün bu cür vizalar və daşınmaz əmlak investisiyaları daimi immiqrasiya demək olmasa da, onlar israillilər arasında Avropada alternativ yaşayış sahələri yaratmaq meylinin gücləndiyini göstərir.
İsrailin dayandırılmaz mühacirəti: Həkimlər, mühəndislər və yüksək gəlirlilər ölkəni tərk edir
Son illərdə sürətlənən İsraildən mühacirət, ölkənin iqtisadiyyat və təhlükəsizlik baxımından ən vacib insan resurslarına təsir göstərməyə başlayır. Yeni məlumatlar göstərir ki, İsraili tərk edənlər arasında həkimlər, mühəndislər, texnologiya işçiləri və akademiklər var...
İsraildən 7 oktyabr 2023-cü ildən sonra sürətlənən mühacirət, təkcə əhalinin hərəkətliliyi baxımından deyil, həm də ölkənin iqtisadi və insan kapitalı baxımından müzakirə mövzusu olaraq qalır. Təl-Əviv Universiteti tərəfindən 2026-cı ilin avqust ayında İsrail Mərkəzi Statistika Bürosunun məlumatlarına əsaslanaraq dərc edilmiş araşdırmaya görə, 2023-cü ildə 86.509 İsrail vətəndaşı, 2024-cü ildə 91.499 və 2025-ci ildə 90.922 nəfər xaricdə davamlı olaraq ən azı üç ay qalıb.
Beləliklə, 2023-2025-ci illər üçün ümumi say 268.509-a çatıb. Araşdırmaya görə, bu rəqəm 2013-2015-ci illər ilə müqayisədə 47% artım deməkdir.
Tədqiqatçılar qeyd edirlər ki, xaricdə üç aylıq qalmaların hamısı daimi immiqrasiya hesab edilə bilməz və onlar üç aylıq gedişlə ən azı bir il xaricdə qalmaq arasında çox güclü bir əlaqə aşkar ediblər. Buna əsasən, təkcə 2025-ci ildə təxminən 45-50 min israilli uzunmüddətli immiqrant olacağı təxmin edilir.
Yüksək gəlirli israillilərin mühacirəti sürətlənir
İsrail üçün ən əhəmiyyətli inkişaflardan biri ölkəni tərk edənlərin sosial-iqtisadi profilindəki dəyişiklikdir.
İsrail vergi İdarəsinin məlumatlarına görə, 2019-cu ilə qədər ölkəni tərk edənlərin gəlirləri təxminən milli orta göstəriciyə bərabər olsa da, 2024-cü ilə qədər getməzdən əvvəl mühacirət edənlərin orta gəliri təxminən 200.000 şekelə çatıb. Bu rəqəmin İsraildəki orta gəlirdən təxminən 50 faiz yüksək olduğu deyilir.
İsrail iqtisadi qəzeti Calcalist-in məlumatına görə, ən yüksək gəlir qrupundakı israillilərin mühacirət nisbəti 2015-2019-cu illərdə təxminən 0,3 faizdən 2023-2024-cü illərdə 0,5 faizdən çox artıb. Bu, ən yüksək gəlirli qrup arasında mühacirətdə təxminən 80 faiz artım deməkdir.
Bildirilib ki, bu qrup getməzdən əvvəl mühacirət edənlərin ödədiyi ümumi gəlir vergisinin 86 faizini təşkil edir.
2015-2019-cu illər ilə müqayisədə 2023-2024-cü illərdə yüksək texnologiya sektorundan gedənlərin sayı təxminən 150 faiz, səhiyyə sektorundan emiqrasiya isə ikiqatdan çox artmışdır.
Ümumi miqrasiyada 40-50 yaş arası yetkinlərin payının 13%-dən 20%-ə qədər artması miqrasiyanın artıq yalnız karyeralarının əvvəlindəki gənclərdən ibarət olmadığını göstərir.
Təcrübəli həkimlərin, mühəndislərin, texnologiya işçilərinin və digər yüksək gəlirli mütəxəssislərin ailələri və kapitalları ilə birlikdə digər ölkələrə köçməsinin İsrail üçün uzunmüddətli nəticələri olduğu düşünülür.
Həmçinin qeyd edildi ki, 2023-2024-cü illər arasında xaricə 500.000 şekeldən çox pul köçürdüyünü bildirən insanların sayı dörd dəfə artmışdır.
İsraillilər Avropa ölkələrinə gedirlər
İsraildən gedənlərin əhəmiyyətli bir hissəsi Avropa ölkələrinə gedir.
Portuqaliya və Cənubi Kipr kimi ölkələr israillilərin köçmək üçün nəzərdən keçirdiyi əsas istiqamətlər arasındadır və 7 oktyabr 2023-cü ildən sonrakı ilk günlərdə 2500-dən çox israilli Cənubi Kiprə getmişdir.
Yunanıstana marağın da artdığı bildirilir. Yunanıstan hakimiyyət orqanlarının məlumatına görə, 7 oktyabrdan sonra israillilərə verilən "qızıl vizalar"ın sayı təxminən 70 faiz artmışdır.
Bütün bu cür vizalar və daşınmaz əmlak investisiyaları daimi immiqrasiya demək olmasa da, onlar israillilər arasında Avropada alternativ yaşayış sahələri yaratmaq meylinin gücləndiyini göstərir.