İsrailli nazir bildirib ki, "Mövcud vəziyyət onların seçimidir. Biz hələ də fərqli və daha konstruktiv gələcəyə ümid edirik" və əlavə edib ki, münasibətlərin yaxşılaşması "Türkiyə tərəfinin atacağı addımlardan asılıdır". İsrail xarici işlər naziri Gideon Saar bildirib ki, Türkiyə ilə İsrail arasında diplomatik körpülər tamamilə dağılmayıb və hələ də mövcuddur, lakin mövcud vəziyyətə "normallaşma" demək olmaz. APA-ya verdiyi eksklüziv müsahibədə Saar Ankara ilə Təl-Əviv arasındakı münasibətlərin azalmasını Türkiyənin siyasi seçimləri ilə əlaqələndirib.
Türkiyə ilə keçmiş strateji əməkdaşlıq dövrlərinə toxunan Saar, son on ildə münasibətlərin kəskin şəkildə pozulduğunu vurğulayıb. Saar bildirib ki, "Artıq Türkiyə ilə texniki səviyyədə münasibətlərimiz var; buna görə də "yenidən normallaşma" kimi bir anlayışdan danışmaq mənasızdır". Lakin bu münasibətlərin təbiəti Türkiyənin seçimi ilə pisləşib."
İsrailin gərginliyi artırmağı hədəfləmədiyini iddia edən nazir bildirib ki, "Səbəblər barədə fərziyyələr irəli sürə bilərik, amma reallıq budur ki, mövcud vəziyyət onların seçimidir. Biz hələ də fərqli və daha konstruktiv gələcəyə ümid edirik, amma bu, tamamilə Türkiyə tərəfinin atacağı addımlardan asılıdır."
Saar müsahibədə diqqətəlayiq bir detalı da bölüşərək, təxminən bir ay əvvəl potensial böhranlar halında iki ölkə arasında ünsiyyət mexanizminin yaradılması üçün yüksək səviyyəli görüşün keçirildiyini açıqlayıb. Bununla belə, o, əlavə edib ki, keçmişdə bu cür proseslərdə aktiv rol oynayan Azərbaycanın vasitəçilik kanalı son zamanlar təsirsiz hala düşüb və deaktivləşdirilib.
Türkiyə-İsrail münasibətləri 1949-cu ildə Türkiyənin İsraili tanıyan ilk müsəlman ölkə olmasından bəri gərgin bir yol qət edib. 1990-cı illərdə iki ölkə arasında hərbi təlim, müdafiə sənayesi əməkdaşlığı və kəşfiyyat paylaşımı zirvə nöqtəsinə çatıb. Regional "təhdidlərə" qarşı "strateji tərəfdaşlıq" modeli qəbul edilib.
Lakin 2010-cu ildə Qəzzaya humanitar yardım daşıyan "Mavi Mərmərə" gəmisinə edilən və 10 Türkiyə vətəndaşının ölümü ilə nəticələnən basqın münasibətləri tarixin ən aşağı nöqtəsinə gətirib. Diplomatik nümayəndəlik müvəqqəti işlər vəkili səviyyəsinə endirilib.
2016-cı ildə əldə edilən barışıq prosesi ilə münasibətlər normallaşmağa başlasa da, ABŞ-ın Qüdsü İsrailin paytaxtı kimi tanıması və Qəzza sərhədindəki etirazlar səbəbindən səfirlər 2018-ci ildə yenidən geri çağırılıb.
Bütün bunlardan sonra 2022-ci ildə İsrail prezidenti İsaak Hersoqun Ankaraya səfəri ilə "yeni bir dövr" elan edildi və səfirlər yenidən təyin edildi. Lakin bu proses 2023-cü ilin oktyabr ayında Qəzzada HƏMAS və İsrail arasında münaqişənin başlaması ilə yenidən dərin sükut və sərt tənqidlərə yol verdi.
Ölkədəki etirazlardan sonra Türkiyə, İsrailin Qəzza əməliyyatlarını səbəb kimi göstərərək, 2024-cü ilin may ayından etibarən İsraillə bütün idxal və ixrac əməliyyatlarını dayandıracağını açıqladı. Müxalifət və küçə etirazlarından sonra edilən bu addım, onilliklər boyu davam edən ticarət əlaqələrində ilk kəskin fasilə demək idi.
Nəhayət, iki ölkə arasında mübahisəli məqamlardan biri Suriyadakı yeni vəziyyətdir. İsrail Bəşər Əsədin devrilməsindən sonra Suriyada bir çox yerdə hava əməliyyatları keçirmişdi. Həmçinin, Suriyanın cənubunda işğal etdiyi ərazini genişləndirmişdi.
Lakin, bu ayın əvvəlində iki ölkənin kəşfiyyat mübadiləsi, hərbi gərginliyin azaldılması, diplomatik münasibətlərin və ticarət imkanlarının əlaqələndirilməsi üçün rabitə mexanizmi yaratmaq barədə razılığa gəldiyi bildirildi. Bu ayın əvvəlində Parisdə ABŞ-ın vasitəçiliyi ilə keçirilən danışıqlarda hər iki tərəfin yüksək səviyyəli rəsmiləri üç ölkənin iştirak etdiyi birgə razılığa gəldilər. İddia edilirdi ki, Türkiyə bu danışıqlarda iştirak edir.
İsrail Xarici İşlər Naziri: Keçən ay Türkiyə ilə yüksək səviyyəli görüş keçirdik
İsrailli nazir bildirib ki, "Mövcud vəziyyət onların seçimidir. Biz hələ də fərqli və daha konstruktiv gələcəyə ümid edirik" və əlavə edib ki, münasibətlərin yaxşılaşması "Türkiyə tərəfinin atacağı addımlardan asılıdır". İsrail xarici işlər naziri Gideon Saar bildirib ki, Türkiyə ilə İsrail arasında diplomatik körpülər tamamilə dağılmayıb və hələ də mövcuddur, lakin mövcud vəziyyətə "normallaşma" demək olmaz. APA-ya verdiyi eksklüziv müsahibədə Saar Ankara ilə Təl-Əviv arasındakı münasibətlərin azalmasını Türkiyənin siyasi seçimləri ilə əlaqələndirib.
Türkiyə ilə keçmiş strateji əməkdaşlıq dövrlərinə toxunan Saar, son on ildə münasibətlərin kəskin şəkildə pozulduğunu vurğulayıb. Saar bildirib ki, "Artıq Türkiyə ilə texniki səviyyədə münasibətlərimiz var; buna görə də "yenidən normallaşma" kimi bir anlayışdan danışmaq mənasızdır". Lakin bu münasibətlərin təbiəti Türkiyənin seçimi ilə pisləşib."
İsrailin gərginliyi artırmağı hədəfləmədiyini iddia edən nazir bildirib ki, "Səbəblər barədə fərziyyələr irəli sürə bilərik, amma reallıq budur ki, mövcud vəziyyət onların seçimidir. Biz hələ də fərqli və daha konstruktiv gələcəyə ümid edirik, amma bu, tamamilə Türkiyə tərəfinin atacağı addımlardan asılıdır."
Saar müsahibədə diqqətəlayiq bir detalı da bölüşərək, təxminən bir ay əvvəl potensial böhranlar halında iki ölkə arasında ünsiyyət mexanizminin yaradılması üçün yüksək səviyyəli görüşün keçirildiyini açıqlayıb. Bununla belə, o, əlavə edib ki, keçmişdə bu cür proseslərdə aktiv rol oynayan Azərbaycanın vasitəçilik kanalı son zamanlar təsirsiz hala düşüb və deaktivləşdirilib.
Türkiyə-İsrail münasibətləri 1949-cu ildə Türkiyənin İsraili tanıyan ilk müsəlman ölkə olmasından bəri gərgin bir yol qət edib. 1990-cı illərdə iki ölkə arasında hərbi təlim, müdafiə sənayesi əməkdaşlığı və kəşfiyyat paylaşımı zirvə nöqtəsinə çatıb. Regional "təhdidlərə" qarşı "strateji tərəfdaşlıq" modeli qəbul edilib.
Lakin 2010-cu ildə Qəzzaya humanitar yardım daşıyan "Mavi Mərmərə" gəmisinə edilən və 10 Türkiyə vətəndaşının ölümü ilə nəticələnən basqın münasibətləri tarixin ən aşağı nöqtəsinə gətirib. Diplomatik nümayəndəlik müvəqqəti işlər vəkili səviyyəsinə endirilib.
2016-cı ildə əldə edilən barışıq prosesi ilə münasibətlər normallaşmağa başlasa da, ABŞ-ın Qüdsü İsrailin paytaxtı kimi tanıması və Qəzza sərhədindəki etirazlar səbəbindən səfirlər 2018-ci ildə yenidən geri çağırılıb.
Bütün bunlardan sonra 2022-ci ildə İsrail prezidenti İsaak Hersoqun Ankaraya səfəri ilə "yeni bir dövr" elan edildi və səfirlər yenidən təyin edildi. Lakin bu proses 2023-cü ilin oktyabr ayında Qəzzada HƏMAS və İsrail arasında münaqişənin başlaması ilə yenidən dərin sükut və sərt tənqidlərə yol verdi.
Ölkədəki etirazlardan sonra Türkiyə, İsrailin Qəzza əməliyyatlarını səbəb kimi göstərərək, 2024-cü ilin may ayından etibarən İsraillə bütün idxal və ixrac əməliyyatlarını dayandıracağını açıqladı. Müxalifət və küçə etirazlarından sonra edilən bu addım, onilliklər boyu davam edən ticarət əlaqələrində ilk kəskin fasilə demək idi.
Nəhayət, iki ölkə arasında mübahisəli məqamlardan biri Suriyadakı yeni vəziyyətdir. İsrail Bəşər Əsədin devrilməsindən sonra Suriyada bir çox yerdə hava əməliyyatları keçirmişdi. Həmçinin, Suriyanın cənubunda işğal etdiyi ərazini genişləndirmişdi.
Lakin, bu ayın əvvəlində iki ölkənin kəşfiyyat mübadiləsi, hərbi gərginliyin azaldılması, diplomatik münasibətlərin və ticarət imkanlarının əlaqələndirilməsi üçün rabitə mexanizmi yaratmaq barədə razılığa gəldiyi bildirildi. Bu ayın əvvəlində Parisdə ABŞ-ın vasitəçiliyi ilə keçirilən danışıqlarda hər iki tərəfin yüksək səviyyəli rəsmiləri üç ölkənin iştirak etdiyi birgə razılığa gəldilər. İddia edilirdi ki, Türkiyə bu danışıqlarda iştirak edir.