Suriya və İsrail nümayəndə heyətləri bazar günü ABŞ-ın vasitəçiliyi ilə İordaniyada son hava hücumlarından sonra gərginliyin azaldılması və "İsrail-Türkiyə gərginliyindən kənarda qalmaq" məsələlərini müzakirə etmək üçün görüşdülər. Görüşdə son hava hücumlarından sonra gərginliyin azaldılması və Türkiyə ilə İsrail arasındakı çəkişmənin Suriyaya təsirinin qarşısının alınması məsələləri müzakirə edildiyi bildirilir.
Suriyanın rəsmi xəbər agentliyi SANA-nın Xarici İşlər Nazirliyindəki mənbələrə istinadən verdiyi məlumata görə, Xarici İşlər Nazirinin rəhbərlik etdiyi və General və Hərbi Kəşfiyyat rəhbərlərinin də daxil olduğu yüksək səviyyəli Suriya nümayəndə heyəti ABŞ-ın vasitəçiliyi ilə İsrail rəsmiləri ilə görüşdü.
Mənbə bildirib ki, görüşün məqsədi "İsrailin Suriya ərazisini son bombalamasından sonra gərginliyi azaltmaq və regional sabitliyi dəstəkləməkdir". Müzakirələr həmçinin İsrail hücumlarının qarşısını almaq üçün praktik mexanizmlərin yaradılmasını, gələcək təhlükəsizlik müqaviləsi üçün danışıqların canlandırılmasını və Türkiyə-İsrail gərginliyinin Suriya ərazisinə yayılmasının qarşısını almaq səylərini əhatə edib.
Diplomatik mənbələr və Suriya hökumət rəsmiləri AFP-yə xarici işlər naziri Əsəd Şeybaninin Mossad rəhbəri Roman Qofmanla görüşdüyünü təsdiqləyiblər. Mənbələr bildiriblər ki, iki şəxs Türkiyəni əhatə edə biləcək potensial münaqişənin qarşısını almaq üçün ABŞ-ın nəzarəti altında İordaniyada "xüsusi əməliyyat otağı"nın yaradılmasını müzakirə ediblər.
Bu təmaslar tərəflərin yanvar ayında Parisdə təhlükəsizlik müqaviləsinə doğru irəlilədikcə ABŞ-ın nəzarəti altında rabitə mərkəzi və kəşfiyyat paylaşma mexanizmi yaratmaq qərarından bəri ən yüksək səviyyəli görüş olub.
Türkiyə-İsrail gərginliyi və Əbu Zuhur böhranı
Danışıqlar İsrailin ötən həftə Suriyanın şimal-qərbindəki Əbu Zuhur hava bazasını bombalaması və bunun "Türkiyə qoşunlarının yerləşdirilməsinin qarşısını almaq" olduğunu iddia etməsindən dərhal sonra baş tutub. Ankara bazada hər hansı bir hərbi aktivin mövcudluğunu qəti şəkildə inkar edib.
Hələb yaxınlığında yerləşən və 2015-ci ildən bəri fəaliyyət göstərməyən bazaya edilən hücumda heç bir itki qeydə alınmayıb. Hücumdan sonra regional gərginlik daha da artdı.
ABŞ-ın Ankaradakı səfiri və Suriya üzrə xüsusi nümayəndəsi Tom Barrak çərşənbə axşamı İsrailin Əbu Zuhur hava bazasına hücumunu sərt tənqid edərək, bunu "regional sabitliyə töhfə verməyən lazımsız eskalasiya" adlandırıb.
Hadisədən sonra Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğan və İsrail Baş naziri Benyamin Netanyahu sərt bəyanatlar mübadiləsi apardılar və bu, iki lider arasında gərginliyi artırıb.
Ankara Netanyahuya Qəzzaya yardım donanmasına müdaxilə etdiyinə görə "soyqırım" ittihamı ilə İnterpol tərəfindən qırmızı bülleten üçün müraciət etdiyini açıqlayıb.
Bu arada Netanyahunun ofisi Ərdoğanı "antisemit diktator" adlandırıb.
İsrail Baş Qərargah rəisi general-leytenant Eyal Zamir bu həftə Suriyanın cənubundakı qoşunlara bildirib: "Biz Suriya cəbhəsindəki dəyişiklikləri izləyirik. Düşmən qüvvələrinin sərhədlərimizdə yerləşməsinə icazə verməyəcəyik".
İsrail və yeni Suriya hökuməti əvvəllər bir neçə raund birbaşa danışıqlar aparmışdılar və yanvar ayında Parisdə keçirilən danışıqlardan sonra ikitərəfli gərginliyi azaltmaq üçün ABŞ-ın nəzarəti altında xüsusi rabitə mərkəzi yaratmaq barədə razılığa gəlmişdilər.
Dəməşqdəki bir diplomat o vaxt AFP-yə bildirib ki, İordaniyada yerləşən birgə əməliyyat otağı təhlükəsizlik koordinasiyası və sərhəd nəzarəti kimi məsələlərə nəzarət edəcək.
Cənubi Suriyadakı vəziyyət
İsrail ordusu Bəşər Əsədin devrilməsindən sonra 2024-cü ildə cənubi Suriyaya girdiyini və orada təhlükəsizlik zonası yaratdığını iddia etmişdi. O vaxtdan bəri İsrail Suriyaya yüzlərlə hava hücumu təşkil edib və İsrail və Suriya qüvvələrini uzun müddət ayıran işğal olunmuş Qolan təpələrində BMT-nin nəzarəti altında olan bufer zonasına qoşun yerləşdirib.
Türkiyə və İsrail Əsədin devrilməsindən sonra Suriyadakı hadisələrlə bağlı əks mövqedədirlər.
Ankara Suriyanın ərazi bütövlüyünün qorunmasını və yeni hökumətin sabitləşdirilməsini müdafiə edir; İsrail isə Türkiyənin bölgədə hərbi mövcudluq yaratmağa çalışdığını iddia edir və Suriyanın hərbi potensialının özünə təhlükə yarada biləcəyi əsas gətirərək əməliyyatlar aparmağa davam edir.
İsrail 1967-ci il Altı Günlük Müharibə zamanı Suriyadan Qolan Təpələrinin böyük bir hissəsini ələ keçirib və sonradan nəzarəti altında olan əraziləri ilhaq edib. Bu addım beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən geniş şəkildə tanınmır, yalnız ABŞ və ən son olaraq Kolumbiya tərəfindən qəbul edilir.
ABŞ prezidenti Donald Tramp Suriya ilə İsrail arasında təhlükəsizlik sazişi üçün təzyiq göstərməyə davam etsə də, İsrail yeni Suriya rejiminə qarşı etimadsızlıq göstərir.
Suriya və İsrail nümayəndə heyətləri İordaniyada görüşdü: Türkiyə ilə gərginlik də müzakirə mövzusu idi
Suriya və İsrail nümayəndə heyətləri bazar günü ABŞ-ın vasitəçiliyi ilə İordaniyada son hava hücumlarından sonra gərginliyin azaldılması və "İsrail-Türkiyə gərginliyindən kənarda qalmaq" məsələlərini müzakirə etmək üçün görüşdülər. Görüşdə son hava hücumlarından sonra gərginliyin azaldılması və Türkiyə ilə İsrail arasındakı çəkişmənin Suriyaya təsirinin qarşısının alınması məsələləri müzakirə edildiyi bildirilir.
Suriyanın rəsmi xəbər agentliyi SANA-nın Xarici İşlər Nazirliyindəki mənbələrə istinadən verdiyi məlumata görə, Xarici İşlər Nazirinin rəhbərlik etdiyi və General və Hərbi Kəşfiyyat rəhbərlərinin də daxil olduğu yüksək səviyyəli Suriya nümayəndə heyəti ABŞ-ın vasitəçiliyi ilə İsrail rəsmiləri ilə görüşdü.
Mənbə bildirib ki, görüşün məqsədi "İsrailin Suriya ərazisini son bombalamasından sonra gərginliyi azaltmaq və regional sabitliyi dəstəkləməkdir". Müzakirələr həmçinin İsrail hücumlarının qarşısını almaq üçün praktik mexanizmlərin yaradılmasını, gələcək təhlükəsizlik müqaviləsi üçün danışıqların canlandırılmasını və Türkiyə-İsrail gərginliyinin Suriya ərazisinə yayılmasının qarşısını almaq səylərini əhatə edib.
Diplomatik mənbələr və Suriya hökumət rəsmiləri AFP-yə xarici işlər naziri Əsəd Şeybaninin Mossad rəhbəri Roman Qofmanla görüşdüyünü təsdiqləyiblər. Mənbələr bildiriblər ki, iki şəxs Türkiyəni əhatə edə biləcək potensial münaqişənin qarşısını almaq üçün ABŞ-ın nəzarəti altında İordaniyada "xüsusi əməliyyat otağı"nın yaradılmasını müzakirə ediblər.
Bu təmaslar tərəflərin yanvar ayında Parisdə təhlükəsizlik müqaviləsinə doğru irəlilədikcə ABŞ-ın nəzarəti altında rabitə mərkəzi və kəşfiyyat paylaşma mexanizmi yaratmaq qərarından bəri ən yüksək səviyyəli görüş olub.
Türkiyə-İsrail gərginliyi və Əbu Zuhur böhranı
Danışıqlar İsrailin ötən həftə Suriyanın şimal-qərbindəki Əbu Zuhur hava bazasını bombalaması və bunun "Türkiyə qoşunlarının yerləşdirilməsinin qarşısını almaq" olduğunu iddia etməsindən dərhal sonra baş tutub. Ankara bazada hər hansı bir hərbi aktivin mövcudluğunu qəti şəkildə inkar edib.
Hələb yaxınlığında yerləşən və 2015-ci ildən bəri fəaliyyət göstərməyən bazaya edilən hücumda heç bir itki qeydə alınmayıb. Hücumdan sonra regional gərginlik daha da artdı.
ABŞ-ın Ankaradakı səfiri və Suriya üzrə xüsusi nümayəndəsi Tom Barrak çərşənbə axşamı İsrailin Əbu Zuhur hava bazasına hücumunu sərt tənqid edərək, bunu "regional sabitliyə töhfə verməyən lazımsız eskalasiya" adlandırıb.
Hadisədən sonra Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğan və İsrail Baş naziri Benyamin Netanyahu sərt bəyanatlar mübadiləsi apardılar və bu, iki lider arasında gərginliyi artırıb.
Ankara Netanyahuya Qəzzaya yardım donanmasına müdaxilə etdiyinə görə "soyqırım" ittihamı ilə İnterpol tərəfindən qırmızı bülleten üçün müraciət etdiyini açıqlayıb.
Bu arada Netanyahunun ofisi Ərdoğanı "antisemit diktator" adlandırıb.
İsrail Baş Qərargah rəisi general-leytenant Eyal Zamir bu həftə Suriyanın cənubundakı qoşunlara bildirib: "Biz Suriya cəbhəsindəki dəyişiklikləri izləyirik. Düşmən qüvvələrinin sərhədlərimizdə yerləşməsinə icazə verməyəcəyik".
İsrail və yeni Suriya hökuməti əvvəllər bir neçə raund birbaşa danışıqlar aparmışdılar və yanvar ayında Parisdə keçirilən danışıqlardan sonra ikitərəfli gərginliyi azaltmaq üçün ABŞ-ın nəzarəti altında xüsusi rabitə mərkəzi yaratmaq barədə razılığa gəlmişdilər.
Dəməşqdəki bir diplomat o vaxt AFP-yə bildirib ki, İordaniyada yerləşən birgə əməliyyat otağı təhlükəsizlik koordinasiyası və sərhəd nəzarəti kimi məsələlərə nəzarət edəcək.
Cənubi Suriyadakı vəziyyət
İsrail ordusu Bəşər Əsədin devrilməsindən sonra 2024-cü ildə cənubi Suriyaya girdiyini və orada təhlükəsizlik zonası yaratdığını iddia etmişdi. O vaxtdan bəri İsrail Suriyaya yüzlərlə hava hücumu təşkil edib və İsrail və Suriya qüvvələrini uzun müddət ayıran işğal olunmuş Qolan təpələrində BMT-nin nəzarəti altında olan bufer zonasına qoşun yerləşdirib.
Türkiyə və İsrail Əsədin devrilməsindən sonra Suriyadakı hadisələrlə bağlı əks mövqedədirlər.
Ankara Suriyanın ərazi bütövlüyünün qorunmasını və yeni hökumətin sabitləşdirilməsini müdafiə edir; İsrail isə Türkiyənin bölgədə hərbi mövcudluq yaratmağa çalışdığını iddia edir və Suriyanın hərbi potensialının özünə təhlükə yarada biləcəyi əsas gətirərək əməliyyatlar aparmağa davam edir.
İsrail 1967-ci il Altı Günlük Müharibə zamanı Suriyadan Qolan Təpələrinin böyük bir hissəsini ələ keçirib və sonradan nəzarəti altında olan əraziləri ilhaq edib. Bu addım beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən geniş şəkildə tanınmır, yalnız ABŞ və ən son olaraq Kolumbiya tərəfindən qəbul edilir.
ABŞ prezidenti Donald Tramp Suriya ilə İsrail arasında təhlükəsizlik sazişi üçün təzyiq göstərməyə davam etsə də, İsrail yeni Suriya rejiminə qarşı etimadsızlıq göstərir.