Pakistan-Əfqanıstan müharibəsinə son qoymağa çalışan alim sui-qəsdlə öldürüldü

Pakistanın şimal-qərbində nüfuzlu din alimi Şeyx Məhəmməd İdrisin sui-qəsdi ölkədə geniş narazılığa səbəb olub.

Pakistanda, xüsusən də şimal-qərb bölgələrində və puştun və bəluc tayfalarının yaşadığı şimal və cənub-qərb hissələrində böyük qəzəb və gərginlik hökm sürür. Bu, son zamanlar Əfqanıstan İslam Əmirliyi ilə Pakistan arasında barışığa nail olmaq üçün çalışan tanınmış din alimi Şeyx Məhəmməd İdrisin sui-qəsdi ilə bağlıdır.

Şeyx Məhəmməd İdrisə çərşənbə axşamı Pakistanın şimal-qərbindəki Xeybər Paxtunxva əyalətinin Peşəvər yaxınlığındakı Çarsadda şəhərindəki evinin yaxınlığında hücum edilib. Silahlı şəxslər bir neçə yerdən atəş açıblar və İdris hadisə yerində ölüb. Onu müşayiət edən iki polis məmuru da yaralanıb, onlardan birinin vəziyyəti ağırdır. Hücuma görə məsuliyyəti İŞİD öz üzərinə götürüb.

Məsələ ilə bağlı danışan Əfqanıstan İslam Əmirliyinin sözçüsü Zəbihullah Mücahid dedi: “İŞİD bu cür hərəkətlər edir; onlar Şeyx Məhəmməd İdris kimi mühüm şəxsləri hədəf alırlar. Hamımız İŞİD-i kimin maliyyələşdirdiyini bilirik.”

Şeyx Məhəmməd İdris regionun aparıcı din alimlərindən biri hesab olunurdu. O, həmçinin məşhur Hakkaniyə Mədrəsəsində mühazirəçi idi. Siyasi arenada fəal olan İdris 2002-ci ildə əyalət parlamentində xidmət etmiş və Pakistanın ən böyük dini partiyalarından biri olan və Mövlana Fəzlur Rəhmanın rəhbərlik etdiyi Camaat Üləma-e-İslami Şura Şurasının üzvü idi.

Bundan əlavə, İdrisin Əfqanıstandakı İslam Əmirliyi administrasiyası ilə güclü əlaqələri var idi. Bir çox Əfqanıstan lideri və hökumət rəsmiləri onun tələbələri idi. 2025-ci ilin yanvar ayında İdris Fəzlur Rəhmanla birlikdə Taliban lideri Hibatullah Axundzadə ilə görüşərək Pakistan və Əfqanıstan arasındakı problemləri həll etmək üçün səylər göstərdi. Danışıqlardan sonra Taliban administrasiyasının bütün məsələləri həll etməyə hazır olduğu bildirildi, lakin Pakistan ordusunun bu razılaşmadan narazı olduğu və prosesi sabotaj etdiyi bildirildi.

İdris həmçinin Pakistan və Əfqanıstandan olan din alimlərindən ibarət birgə komitənin yaradılmasına rəhbərlik etmişdir. Hər ölkədən on din alimindən ibarət olan komitəyə Talibanın keçmiş maliyyə naziri Mövlavi Mötəsim Ağa Can rəhbərlik edirdi. Komitə hələ rəsmi olaraq işə başlamasa da, onun yaradılması bir neçə gün əvvəl elan edilmişdi.

Şimali və cənub-qərbi Pakistandan çoxlu insan cənazə namazı və dəfn mərasimində iştirak etmək üçün Çarsaddaya axın etdi, tələbələr isə şimal-qərbdəki bir neçə əsas yolu bağladılar. Ticarət həmkarlar ittifaqları da çərşənbə günü tətilə çıxmaq və bazarları bağlamaq qərarına gəldilər.

Camiat Üləmayi-İslami Pakistanın şimal-qərbində genişmiqyaslı etirazlara çağırdı və cinayətkarlar tutulmayacağı təqdirdə şəhərləri tamamilə bağlayacaqları ilə hədələdi.

Pakistan prezidenti Asif Əli Zərdari və baş nazir Şahbaz Şərif hücumu pisləyib və dərin kədərlərini ifadə ediblər. Əfqanıstan İslam Əmirliyi də sui-qəsdi qətiyyətlə pisləyərək bunu "İslam milləti və region xalqı üçün böyük itki" adlandırıb. Mücahid hücumun regionda təhlükəsizliyi təmin etmək üçün bütün səyləri hədəf aldığını bildirib.