İran İslam İnqilabının qələbəsindən əvvəl Fələstin məsələsi sadəcə ərəb-Fələstin məsələsi idi. Lakin İslam İnqilabının qələbəsindən sonra mübarək Ramazan ayının son cümə günü İmam Xomeyni tərəfindən Ümumdünya Qüds Günü adlandırıldı və bu, Fələstin məsələsinə İslam-Fələstin ölçüsünü gətirdi. Yəni Fələstin təkcə ərəb ölkələrinin deyil, bütün İslam ölkələrinin də problemidir.
Bu gün Ümumdünya Qüds Günü münasibəti ilə Qəzzalı araşdırmaçı jurnalist Məhəmməd Əbu Təqiyyə müsahibə verib.
- Qəzza müharibəsinin başlaması ilə biz təkcə müsəlmanların deyil, qeyri-müsəlman cəmiyyətlərin də oyanmasının şahidi olduq. Amma insan vicdanı təkcə Qəzza müharibəsinə deyil, həm də Fələstinə və Qüdsə qarşı zülmə qarşı ayıq olmalıdır. Ümumdünya Qüds Günü yürüşünün keçirilməsi bu məsələyə hansı təsir göstərə bilər?
- Bəli. Əslində Qəzzanın məruz qaldığı soyqırım müharibəsi dünyada bir çox insanın oyanmasına səbəb olub. Qəzza Fələstinin yüzdə birini təmsil edən bir hissəsidir. Bəli, Qəzza Fələstinin müqavimət mənbəyidir. Əslində dünyada müqavimətin mənbəyidir. Amma bütövlükdə Fələstinin tarixi davasını unutmaq olmaz. Əl-Əqsa tufanı əməliyyatının səbəbi Məscidül-Əqsaya qarşı dözülməz hala gələn işğallar və təhdidlərdir. Digər tərəfdən, Fələstin torpaqlarının işğalı və yaşayış məntəqələrinin salınmasıdır. İordan çayının qərb sahilində bir milyondan çox işğalçının olması belə bir əməliyyatın həyata keçirilməsinə səbəb oldu. Həbsxanadakı məhbuslar və bu məhbusların edamla üz-üzə qalması məsələsi də var idi. Ən əsası isə Fələstini öz hüquqlarına qaytarmaq üçün Əl-Əqsa tufanı əməliyyatı həyata keçirilib. Bəli, dünyada milyonlarla insan Qəzzada baş verən hadisələrdən narahatdır. Ancaq bunları konkretləşdirmək vacibdir. Əlbəttə, bütün bu məsələləri bir gündə gündəmə gətirmək düzgün olmazdı. Siz bir gündə bütün müsəlmanları hədəf alan sionist rejimi dayandıra bilməzsiniz. Bütün xalqlar və hökumətlər İsrailə qarşı hərtərəfli işləməlidir.
- Sizcə, Ümumdünya Qüds Günü ərəb və İslam ölkələrini öz böyük vəzifələrini yerinə yetirməyə həvəsləndirməyə müvəffəq oldumu?
- Qüds üçün xüsusi bir beynəlxalq günün olması və bunun Ümumdünya Qüds Günü adlandırılması çox vacibdir. Çünki bunlar şüur yaradır. Amma yenə də xatırlatmaq lazımdır ki, düşmən Qüdsə qarşı təkcə bir gün deyil, hər gün, hər dəqiqə, hər saniyə çalışır. Buna görə də, bəli, belə bir gün müsəlmanlar üçün bir dayanacaqdır və bu məsələnin yenilənməsinə və aktivliyinə kömək edəcəkdir. Ancaq lazım olan budur: hər gün Qüds günü kimi qəbul edilməlidir. İşğalçılara qarşı sanksiyalar şəklində konkret addım atılmalıdır.
- Qəzzəli və bir fələstinli olaraq Qəzza əhalisinin Ümumdünya Qüds Günü ilə bağlı fikirlərini bizə deyə bilərsinizmi?
- Bəli, bir fələstinli jurnalist kimi deyirəm ki, fələstinlilər üçün belə bir xüsusi günün adlandırılması Fələstin xalqı üçün xüsusi məna daşıyır. Xüsusilə soyqırımın qaytarılması ilə belə bir tədbirin keçirilməsi vacibdir. Çünki işğalçılar fələstinlilərə demək istəyirlər ki, siz təksiniz. Səni məhv etsək, sabah sənin yoxluğunun fərqinə varacaq İslam dünyası olmayacaq. Bunu sırımağa, xalqımızın əzmini qırmağa çalışırlar.
Və belə bir gün fələstinlilərin tək olmadığını göstərir. Lakin işğalçıların törətdikləri vəhşiliklər, soyqırımlar, təkcə Fələstini deyil, İraqı, İranı, Livanı, hətta Misiri də hədəfə almağa çalışdıqlarını demək və təkrar etmək lazımdır ki, daha konkret addımların atılmasını tələb edir.
Fələstin mübarizəsini dəstəkləyəcək bir ümmət görmək istərdik. 18 aydır ki, soyqırımdan danışırıq. Qəzzəlilər səhiyyə xidmətlərindən və imkanlardan yararlana bilmədiklərindən dağıntılar altında həlak olublar. Bunlar indi müsəlmanlar üçün ayıbdır. Bu xərçənglə mübarizə üçün müsəlmanlar bir araya gəlməlidir.
Ümumdünya Qüds Günü İsrailə Fələstinin tək olmadığını göstərir
İran İslam İnqilabının qələbəsindən əvvəl Fələstin məsələsi sadəcə ərəb-Fələstin məsələsi idi. Lakin İslam İnqilabının qələbəsindən sonra mübarək Ramazan ayının son cümə günü İmam Xomeyni tərəfindən Ümumdünya Qüds Günü adlandırıldı və bu, Fələstin məsələsinə İslam-Fələstin ölçüsünü gətirdi. Yəni Fələstin təkcə ərəb ölkələrinin deyil, bütün İslam ölkələrinin də problemidir.
Bu gün Ümumdünya Qüds Günü münasibəti ilə Qəzzalı araşdırmaçı jurnalist Məhəmməd Əbu Təqiyyə müsahibə verib.
- Qəzza müharibəsinin başlaması ilə biz təkcə müsəlmanların deyil, qeyri-müsəlman cəmiyyətlərin də oyanmasının şahidi olduq. Amma insan vicdanı təkcə Qəzza müharibəsinə deyil, həm də Fələstinə və Qüdsə qarşı zülmə qarşı ayıq olmalıdır. Ümumdünya Qüds Günü yürüşünün keçirilməsi bu məsələyə hansı təsir göstərə bilər?
- Bəli. Əslində Qəzzanın məruz qaldığı soyqırım müharibəsi dünyada bir çox insanın oyanmasına səbəb olub. Qəzza Fələstinin yüzdə birini təmsil edən bir hissəsidir. Bəli, Qəzza Fələstinin müqavimət mənbəyidir. Əslində dünyada müqavimətin mənbəyidir. Amma bütövlükdə Fələstinin tarixi davasını unutmaq olmaz. Əl-Əqsa tufanı əməliyyatının səbəbi Məscidül-Əqsaya qarşı dözülməz hala gələn işğallar və təhdidlərdir. Digər tərəfdən, Fələstin torpaqlarının işğalı və yaşayış məntəqələrinin salınmasıdır. İordan çayının qərb sahilində bir milyondan çox işğalçının olması belə bir əməliyyatın həyata keçirilməsinə səbəb oldu. Həbsxanadakı məhbuslar və bu məhbusların edamla üz-üzə qalması məsələsi də var idi. Ən əsası isə Fələstini öz hüquqlarına qaytarmaq üçün Əl-Əqsa tufanı əməliyyatı həyata keçirilib. Bəli, dünyada milyonlarla insan Qəzzada baş verən hadisələrdən narahatdır. Ancaq bunları konkretləşdirmək vacibdir. Əlbəttə, bütün bu məsələləri bir gündə gündəmə gətirmək düzgün olmazdı. Siz bir gündə bütün müsəlmanları hədəf alan sionist rejimi dayandıra bilməzsiniz. Bütün xalqlar və hökumətlər İsrailə qarşı hərtərəfli işləməlidir.
- Sizcə, Ümumdünya Qüds Günü ərəb və İslam ölkələrini öz böyük vəzifələrini yerinə yetirməyə həvəsləndirməyə müvəffəq oldumu?
- Qüds üçün xüsusi bir beynəlxalq günün olması və bunun Ümumdünya Qüds Günü adlandırılması çox vacibdir. Çünki bunlar şüur yaradır. Amma yenə də xatırlatmaq lazımdır ki, düşmən Qüdsə qarşı təkcə bir gün deyil, hər gün, hər dəqiqə, hər saniyə çalışır. Buna görə də, bəli, belə bir gün müsəlmanlar üçün bir dayanacaqdır və bu məsələnin yenilənməsinə və aktivliyinə kömək edəcəkdir. Ancaq lazım olan budur: hər gün Qüds günü kimi qəbul edilməlidir. İşğalçılara qarşı sanksiyalar şəklində konkret addım atılmalıdır.
- Qəzzəli və bir fələstinli olaraq Qəzza əhalisinin Ümumdünya Qüds Günü ilə bağlı fikirlərini bizə deyə bilərsinizmi?
- Bəli, bir fələstinli jurnalist kimi deyirəm ki, fələstinlilər üçün belə bir xüsusi günün adlandırılması Fələstin xalqı üçün xüsusi məna daşıyır. Xüsusilə soyqırımın qaytarılması ilə belə bir tədbirin keçirilməsi vacibdir. Çünki işğalçılar fələstinlilərə demək istəyirlər ki, siz təksiniz. Səni məhv etsək, sabah sənin yoxluğunun fərqinə varacaq İslam dünyası olmayacaq. Bunu sırımağa, xalqımızın əzmini qırmağa çalışırlar.
Və belə bir gün fələstinlilərin tək olmadığını göstərir. Lakin işğalçıların törətdikləri vəhşiliklər, soyqırımlar, təkcə Fələstini deyil, İraqı, İranı, Livanı, hətta Misiri də hədəfə almağa çalışdıqlarını demək və təkrar etmək lazımdır ki, daha konkret addımların atılmasını tələb edir.
Fələstin mübarizəsini dəstəkləyəcək bir ümmət görmək istərdik. 18 aydır ki, soyqırımdan danışırıq. Qəzzəlilər səhiyyə xidmətlərindən və imkanlardan yararlana bilmədiklərindən dağıntılar altında həlak olublar. Bunlar indi müsəlmanlar üçün ayıbdır. Bu xərçənglə mübarizə üçün müsəlmanlar bir araya gəlməlidir.