Dəyərlər bir fərdin şəxsi keyfiyyətlərinin göstəricisi olmaqla yanaşı formalaşan milli kimlik qədər statusa malik olur. Bu günün çoxmillətli dünyasında xalqıların birinin digəri üzərində özəl keyfiyyəti onun təqdim etdiyi dəyərlərdir. Dəyərlər kimlik kartına çevrilərək onların qoyucu statusunu müəyyən edir. Bu münasibətdə dəyərlər rənglər, dillər və adətlər kimi bir xalqın yalnız ona aid, özünəməxsusluğununu göstəricisidir.
Lakin fərdi dəyərlər xalqların müəyyən olub formalaşdıran keyfiyyətləri nümayiş etdirdiyi kimi, bu dəyərlər məhdud-bir xalqa məxsusluğu ilə eyni halda müdafiə əhəmiyyətli olduğu üçün onu bir növ millətlərin birini digərindən ayırmaq xüsusiyyəti kimi də təzahür edir. Yəni bu xususda dəyərlərə malik olan bir xalq digər millətlərdən bu xüsusiyyətinə görə fərqlənir. Fərqlilik yaradan dəyərlər yalnız milli düşüncə aynasına gəlincə xalqların müdafiə və özəl keyfiyyətini təqdim etməklə onu digərindən ayırır.
Bununla belə elə dəyərlər də var ki, o, milli, irqi düşüncədən üstün, eyni halda xalqların milli düşüncəsinə müdaxilə etmədən birləşdirici keyfiyyəti özündə əhatə edir. Bu, eyniliklə insan fitrətində olan mərhəmət, şəfqət, sevgi və sair hisslər kimi sərhəd daşımadan bərabərlik və birlik hissləri kimidir.
İnsan hisslərinin sərhədləri müəyyən olunmadığı üçün bu dəyərlərin maraqlar çərçivəsində dəyişdirilməsi məlum bir ayrı-seçkiliyə yol açır ki, günümüzdə fitri hisslərin böyük əksəriyyəti birləşdirici deyil, bəzən parçalayıcı həddə qədər yüksəldilir.
Lakin sabit, öz meyarları dəyişməz və kreteriyaları bəlli dəyərlər bu günün əsas birləşdirici amili olaraq bir çox xalqların birlik amilidir. Quranın “Vahid dəyər ətrafında birləşin” çağırışı da bu günün pərakəndəliyə uğramış dünyasının ən əhəmiyyətli şüarıdır.
Dəyərlərin əhəmiyyət, onun insanlıq, bəşəriyyət üçün daşıdığı missiya onun bir xaql, millət deyil, dünya üçün hansı özəlliyə malik olması ilə əhəmiyyətlənir. Əgər insanlar ümumbəşəri dəyərlərin ətrafında birləşmək, milli ambisiyasını bir kənara qoyarsa, bir çox problemləri həll etmiş olacaqları şübhəsizdir.
Bir zaman beynəlxalq aləmin insan haqları, bəşəri hüquqlar deyərək həqiqəti arxasında maraqlarını ifadə edən saxta dəyərlər toplusu ilə həqiqi dəyərlər arasında fərq məhz bu dəyərlərin mahiyyətindədir. Mahiyyət və mənanın həqiqəti isə heç bir kənar təsirə məruz qalmadan dəyərləri müəyyən edən qüdrətin seçimi ilə mümkün ola bilər. Bu isə yaradılışın tək sahibi, idarəçisi və həyat verəni Allahdır.
Allah insana həqiqi dəyər, birləşdirici amil, hədəfi anladaraq pak mənbədə, Quranda onun mahiyyətini insana çatdırır. Sərhədləri aşan, millətləri birləşdirən, dəyərləri orta müstəviyə çəkən dəyər Allah və onun pak kəlmələri-Qurandır. Quran yeganə dəyərdir ki, bircə nöqtə belə ona kənar müdaxilə olunmadan Allahın kəlamlarıdır. O, sonsuz qüdrətin təcəllası, bəşəriyyəti öz nuru ətrafına birləşdirən dəyərdir. İnsanlıq Quran ətrafında sıx birləşməyənə qədər, həqiqi dəyəri dəyərləndirməyənə qədər parçalanma, əzilmə və istismar olunmağa məhkumdur.
Allah kəlamları, müqəddəs Kitabı ətrafında birləşmək parçalanıb istismar olmaq, əzilib kölə halına gəlməkdən qorunan tək gücdür. Məhz bu dəyərin əhəmiyyətini anlayan qüvvələr zamanla Qurana qarşı hər növ həqarət və rəzaləti gerçəkləşdirməklə onu gözdən salmağa çalışmışdılar ki, insanlıq onun ətrafına, nuruna toplanmasın.
Bu gün Quran öz Nuru ilə parlayır və insanlığı da ən ali dəyər, Allah kəlamları ətrafında birləşməyə çağırır. Bu çağırışa cavab isə hər kəsin öz istək və iradəsi ilə gerçəkləşə bilər. Hələ ki zaman var ikən bu barədə düşünək!
Müqəddəs Dəyər