Sərhədsiz Reportyorlar təşkilatı, 20 iyun Ümumdünya Qaçqınlar Günü ilə bağlı yaydığı açıqlamada, son beş ildə 60-dan çox ölkədən 1468 jurnalistin təhdidlər, həbs və ya ölüm riski səbəbindən ölkələrini tərk etdiyini bildirib. Türkiyə həm sığınacaq axtaranlar üçün marşrut, həm də sürgün mənbəyi olan ölkələr arasında yer alıb.
Sərhədsiz Reportyorlar (RSF) şənbə günü, 20 iyun Ümumdünya Qaçqınlar Günü münasibətilə jurnalistləri sürgünə məcbur edən ölkələrin sayının beş ildə ikiqat artdığını açıqlayıb.
RSF-in məlumatlarına görə, jurnalistlərin siyasi böhranlar, təhlükəsizlik gərginliyi, müharibələr və mütəşəkkil cinayətkarlıq təzyiqi səbəbindən vətənlərini tərk etmək məcburiyyətində qaldığı ölkələrin sayı 2021-ci ildəki 19-dan 2025-ci ildə 40-a yüksəlib.
RSF bu dövrdə 60-dan çox ölkədən 1468 jurnalistə dəstək olub. Bu jurnalistlər arasında 677 əfqan, 160 rus və 101 Myanma jurnalisti var. Təşkilatın Yardım Ofisinin məlumatına görə, ən azı bir jurnalist 65 ölkədə sürgünə məcbur edilib, Türkiyə də daxil olmaqla 20 ölkədə isə bu rəqəm 10-u keçib.
Mətbuat azadlığı təşkilatı həmçinin 2021-ci ildən bəri RSF tərəfindən dəstəklənən sürgündəki jurnalistlərin vəziyyətini göstərən xəritə dərc edib.
RSF tərəfindən dərc edilən xəritədə 2025-ci ildə sürgünə məcbur edilən jurnalistlərin hansı ölkələrdən getdiyi, hansı sığınacaq axtardıqları və bu iki ölkə arasındakı sürgün marşrutları göstərilir. RSF tərəfindən dərc edilən xəritədə 2025-ci ildə jurnalistlərin sürgünə məcbur edildiyi ölkələr, onların sığınacaq axtardıqları yerlər və bu iki ölkə arasındakı sürgün marşrutları göstərilir.
Xəritədə qırmızı işarələr jurnalistlərin məcburi şəkildə tərk etdikləri ölkələri, yaşıl işarələr isə sığınacaq axtardıqları ölkələri göstərir. Ölkələr arasındakı xətlər sürgün marşrutlarını, işarələrin ölçüsü isə işlərin sıxlığını əks etdirir.
Məlumatlara görə, RSF 2025-ci ildə ən azı 243 jurnalistin sürgün prosesini dəstəkləyib. Xəritədə jurnalistlərin yalnız müharibə və münaqişə zonalarını deyil, həm də siyasi təzyiq, təhlükəsizlik təhdidləri, məhkəmə təqibləri və senzura səbəbindən bir çox ölkələri tərk etmək məcburiyyətində qaldığı göstərilir.
Türkiyə həm jurnalistlərin məcburi şəkildə tərk etdikləri ölkə, həm də regiondan qaçan jurnalistlər üçün sığınacaq yolu kimi xəritəyə daxil edilib.
Ölkə Əfqanıstan, Suriya və Fələstin kimi bölgələrdən olan jurnalistlər üçün sığınacaq rolunu oynasa da, yerli jurnalistlərin məcburi şəkildə sürgünə məcbur edildiyi ölkələr arasındadır.
'Sürgündəki jurnalistlərin sınağı bununla bitmir'
RSF Məlumat Jurnalisti və Dünya Mətbuat Azadlığı İndeksinin rəhbəri Vianney Loriquet, ortaya çıxan mənzərəni "Dünya Qaçqınlar Günü ərəfəsində RSF Mətbuat Azadlığı 2026 İndeksinin nəticələrini əks etdirən kədərli bir balans hesabatı" kimi təsvir etdi.
Loricet deyib: "Bu rəqəm çox kədərli olsa da, əslində daha böyük bir fenomenin yalnız bir hissəsini təmsil edir. Bu jurnalistlərin sınağı bununla bitmir: qaçmağa məcbur edildikdən sonra belə, şantaj, deportasiya və inzibati zorakılıq bir çoxlarının gündəlik həyatının bir hissəsinə çevrilir."
Dövlətləri sürgündəki jurnalistlər üçün daha güclü qorunma təmin etməyə çağıran Loriquet bildirdi: "Etibarlı məlumata çıxış hüququnu müdafiə etmək üçün dövlətlərin getdikcə geniş yayılan dezinformasiya və təbliğata qarşı son müdafiə xətti olan sürgündəki jurnalistlər üçün effektiv qorunma təmin etməsi vacibdir."
Loricet vurğuladı ki, buraya geri qaytarılmama zəmanəti, sürətləndirilmiş vizalar, daimi yaşayış yeri, köçürülmə proqramlarına çıxış və jurnalistlərin peşələrinə qayıtmaları üçün dəstək daxildir.
RSF-in məlumatına görə, Əfqanıstan 15 avqust 2021-ci ildə Taliban Kabil şəhərini ələ keçirdikdən sonra jurnalist sürgününün qlobal mərkəzinə çevrilib.
Beş il ərzində 677 əfqan jurnalist RSF-in dəstəyi ilə ölkəni tərk edib. Bu rəqəm RSF-in yardım proqramında qeydə alınan halların demək olar ki, yarısını təşkil edir.
RSF-in məlumatına görə, hazırda 28 ölkəyə səpələnmiş əfqan jurnalistlərinin vəziyyəti müstəqil jurnalistikanın son tarixdə üzləşdiyi ən böyük itkilərdən biri kimi diqqət çəkir.
Müharibələr və mütəşəkkil cinayətkarlıq jurnalistləri ölkələrindən qovmaqdadır.
RSF bildirib ki, dünyanın müxtəlif yerlərində pisləşən təhlükəsizlik və siyasi böhranlar jurnalistləri sürgünə məcbur edən əsas səbəblərdən biridir.
Konqo Demokratik Respublikasının şərqindəki yenilənmiş münaqişə yeni sürgün yollarının ortaya çıxmasına səbəb olub. 2025-ci ildə RSF-in dəstəyi ilə 21 jurnalist ölkədən qaçıb. Bu jurnalistlərin əksəriyyəti Burundi və Uqandaya gedib.
Sahel bölgəsində jurnalistlərin sürgün marşrutları Mali, Çad, Nigeriya, Qvineya və Burkina Faso kimi ölkələrdən Seneqala qədər uzanırdı.
RSF: Jurnalistləri sürgünə məcbur edən ölkələrin sayı beş ildə ikiqat artıb
Sərhədsiz Reportyorlar təşkilatı, 20 iyun Ümumdünya Qaçqınlar Günü ilə bağlı yaydığı açıqlamada, son beş ildə 60-dan çox ölkədən 1468 jurnalistin təhdidlər, həbs və ya ölüm riski səbəbindən ölkələrini tərk etdiyini bildirib. Türkiyə həm sığınacaq axtaranlar üçün marşrut, həm də sürgün mənbəyi olan ölkələr arasında yer alıb.
Sərhədsiz Reportyorlar (RSF) şənbə günü, 20 iyun Ümumdünya Qaçqınlar Günü münasibətilə jurnalistləri sürgünə məcbur edən ölkələrin sayının beş ildə ikiqat artdığını açıqlayıb.
RSF-in məlumatlarına görə, jurnalistlərin siyasi böhranlar, təhlükəsizlik gərginliyi, müharibələr və mütəşəkkil cinayətkarlıq təzyiqi səbəbindən vətənlərini tərk etmək məcburiyyətində qaldığı ölkələrin sayı 2021-ci ildəki 19-dan 2025-ci ildə 40-a yüksəlib.
RSF bu dövrdə 60-dan çox ölkədən 1468 jurnalistə dəstək olub. Bu jurnalistlər arasında 677 əfqan, 160 rus və 101 Myanma jurnalisti var. Təşkilatın Yardım Ofisinin məlumatına görə, ən azı bir jurnalist 65 ölkədə sürgünə məcbur edilib, Türkiyə də daxil olmaqla 20 ölkədə isə bu rəqəm 10-u keçib.
Mətbuat azadlığı təşkilatı həmçinin 2021-ci ildən bəri RSF tərəfindən dəstəklənən sürgündəki jurnalistlərin vəziyyətini göstərən xəritə dərc edib.
RSF tərəfindən dərc edilən xəritədə 2025-ci ildə sürgünə məcbur edilən jurnalistlərin hansı ölkələrdən getdiyi, hansı sığınacaq axtardıqları və bu iki ölkə arasındakı sürgün marşrutları göstərilir. RSF tərəfindən dərc edilən xəritədə 2025-ci ildə jurnalistlərin sürgünə məcbur edildiyi ölkələr, onların sığınacaq axtardıqları yerlər və bu iki ölkə arasındakı sürgün marşrutları göstərilir.
Xəritədə qırmızı işarələr jurnalistlərin məcburi şəkildə tərk etdikləri ölkələri, yaşıl işarələr isə sığınacaq axtardıqları ölkələri göstərir. Ölkələr arasındakı xətlər sürgün marşrutlarını, işarələrin ölçüsü isə işlərin sıxlığını əks etdirir.
Məlumatlara görə, RSF 2025-ci ildə ən azı 243 jurnalistin sürgün prosesini dəstəkləyib. Xəritədə jurnalistlərin yalnız müharibə və münaqişə zonalarını deyil, həm də siyasi təzyiq, təhlükəsizlik təhdidləri, məhkəmə təqibləri və senzura səbəbindən bir çox ölkələri tərk etmək məcburiyyətində qaldığı göstərilir.
Türkiyə həm jurnalistlərin məcburi şəkildə tərk etdikləri ölkə, həm də regiondan qaçan jurnalistlər üçün sığınacaq yolu kimi xəritəyə daxil edilib.
Ölkə Əfqanıstan, Suriya və Fələstin kimi bölgələrdən olan jurnalistlər üçün sığınacaq rolunu oynasa da, yerli jurnalistlərin məcburi şəkildə sürgünə məcbur edildiyi ölkələr arasındadır.
'Sürgündəki jurnalistlərin sınağı bununla bitmir'
RSF Məlumat Jurnalisti və Dünya Mətbuat Azadlığı İndeksinin rəhbəri Vianney Loriquet, ortaya çıxan mənzərəni "Dünya Qaçqınlar Günü ərəfəsində RSF Mətbuat Azadlığı 2026 İndeksinin nəticələrini əks etdirən kədərli bir balans hesabatı" kimi təsvir etdi.
Loricet deyib: "Bu rəqəm çox kədərli olsa da, əslində daha böyük bir fenomenin yalnız bir hissəsini təmsil edir. Bu jurnalistlərin sınağı bununla bitmir: qaçmağa məcbur edildikdən sonra belə, şantaj, deportasiya və inzibati zorakılıq bir çoxlarının gündəlik həyatının bir hissəsinə çevrilir."
Dövlətləri sürgündəki jurnalistlər üçün daha güclü qorunma təmin etməyə çağıran Loriquet bildirdi: "Etibarlı məlumata çıxış hüququnu müdafiə etmək üçün dövlətlərin getdikcə geniş yayılan dezinformasiya və təbliğata qarşı son müdafiə xətti olan sürgündəki jurnalistlər üçün effektiv qorunma təmin etməsi vacibdir."
Loricet vurğuladı ki, buraya geri qaytarılmama zəmanəti, sürətləndirilmiş vizalar, daimi yaşayış yeri, köçürülmə proqramlarına çıxış və jurnalistlərin peşələrinə qayıtmaları üçün dəstək daxildir.
RSF-in məlumatına görə, Əfqanıstan 15 avqust 2021-ci ildə Taliban Kabil şəhərini ələ keçirdikdən sonra jurnalist sürgününün qlobal mərkəzinə çevrilib.
Beş il ərzində 677 əfqan jurnalist RSF-in dəstəyi ilə ölkəni tərk edib. Bu rəqəm RSF-in yardım proqramında qeydə alınan halların demək olar ki, yarısını təşkil edir.
RSF-in məlumatına görə, hazırda 28 ölkəyə səpələnmiş əfqan jurnalistlərinin vəziyyəti müstəqil jurnalistikanın son tarixdə üzləşdiyi ən böyük itkilərdən biri kimi diqqət çəkir.
Müharibələr və mütəşəkkil cinayətkarlıq jurnalistləri ölkələrindən qovmaqdadır.
RSF bildirib ki, dünyanın müxtəlif yerlərində pisləşən təhlükəsizlik və siyasi böhranlar jurnalistləri sürgünə məcbur edən əsas səbəblərdən biridir.
Konqo Demokratik Respublikasının şərqindəki yenilənmiş münaqişə yeni sürgün yollarının ortaya çıxmasına səbəb olub. 2025-ci ildə RSF-in dəstəyi ilə 21 jurnalist ölkədən qaçıb. Bu jurnalistlərin əksəriyyəti Burundi və Uqandaya gedib.
Sahel bölgəsində jurnalistlərin sürgün marşrutları Mali, Çad, Nigeriya, Qvineya və Burkina Faso kimi ölkələrdən Seneqala qədər uzanırdı.