İsrail müdafiə naziri Katz Suriyaya səfər edir: Təhdid davam etdiyi müddətcə qoşunlarımız orada qalacaq

Dəməşq hökuməti Katzın ölkəyə səfərini "qanunsuz" adlandırıb. İsrail müdafiə naziri İsrail Katz çərşənbə axşamı Suriyanın cənubunda yerləşən İsrail qoşunlarını ziyarət edib. Katz bildirib ki, ölkəsinin təhlükəsizliyinə risklər davam etdiyi müddətcə bölgədəki hərbi mövcudluq davam edəcək.

Dəməşq hökuməti yazılı açıqlamasında Katzın Suriya ərazisinə səfərini "qanunsuz" adlandırdı və qınadı.

Səfər İsrailin Suriyanın şimal-qərbindəki tərk edilmiş Əbu Zuhur hava bazasına hava hücumu başlatmasından bir həftə sonra baş tutub və bunu "Türkiyə qoşunlarının yerləşdirilməsinin qarşısını almaq" zərurəti ilə əlaqələndirib. Ankara bazaya səfər və ya çatmaq cəhdi ilə bağlı hər hansı iddianı təkzib edib.

İsrail qüvvələri 2024-cü ilin dekabrında keçmiş prezident Bəşər Əsədin istefasından sonra Suriyanın cənubunda yaradılan "təhlükəsizlik zonasında" yerləşdirilib. Bu əraziyə 1974-cü ildən bəri İsrail işğalı altında olan və əvvəllər Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (BMT) nəzarəti altında olan Qolan təpələrində müharibə edən tərəfləri ayıran bufer zonası daxildir.

Nazirlik tərəfindən yayımlanan video mesajda Katz bölgədəki fəaliyyətlərin "köhnə rejimin qalıqlarını təmizləmək və yeni quruluşun təhlükəyə çevrilməsinin qarşısını almaq" məqsədi daşıdığını bildirib. Katz öz çıxışında bildirib: "Dəməşə mesaj aydındır: İsrail Müdafiə Qüvvələrinin (İMQ) Hermon dağında olması sərhədlərimizi və yaşayış məntəqələrimizi qorumaq əzmimizin nümayişidir. Təhdidlər davam etdikcə, ordu bölgədəki mövcudluğunu qoruyacaq."

Katz həmçinin Əbu Zuhur bazasına edilən hücuma toxunaraq, bu hərəkətin "Türkiyənin bölgədə hərbi mövcudluq yaratmaq cəhdlərinə cavab olaraq" atıldığını iddia edib. Lakin Suriya Xarici İşlər Nazirliyi Katzın səfərinin "ölkənin suverenliyinin və ərazi bütövlüyünün açıq şəkildə pozulması" olduğunu bildirib.

Nazirlik beynəlxalq ictimaiyyəti "işğalçı hakimiyyəti bu təkrarlanan pozuntuları dayandırmağa məcbur etmək üçün lazımi tədbirlər görməyə" çağırıb.

2024-cü ilin dekabr ayından bəri Suriya boyunca çoxsaylı hava əməliyyatları və sərhədyanı hərbi yerləşdirmələr həyata keçirən İsrail hökuməti sərhəd boyunca daha geniş silahsızlaşdırılmış zona yaratmağı hədəfləyir.

Ötən həftə eyni bölgəyə səfər edən İsrail Baş Qərargah rəisi Eyal Zamir sərhəd boyunca heç bir təhdid strukturunun formalaşmasına icazə verilməyəcəyini təkrarlayıb.

Çərşənbə axşamı səfəri zamanı Katz Əbu Zuhur hava bazasına edilən hücuma da toxunaraq, İsrailin "Türkiyənin Suriyada yerləşdirmə cəhdlərinə qarşı təhlükəsizlik maraqlarını təhlükə altına alacaq şəkildə hərəkət etdiyini" iddia edib.

 

İsrail və Türkiyə arasında Suriya ilə bağlı gərginlik

ABŞ-ın Ankaradakı səfiri Tom Barak İsrailin Əbu Zuhur hava bazasına etdiyi hücumu sərt tənqid edərək, bunu "regional sabitliyə töhfə verməyən lazımsız eskalasiya" adlandırıb. Hadisədən sonra Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğan və İsrail Baş naziri Benyamin Netanyahu sərt bəyanatlar mübadiləsi aparıblar və bu, iki lider arasında gərginliyi artırıb.

İsrail rəsmiləri hücumların Türkiyənin bazada hərbi mövcudluq yaratmasının qarşısını almaq məqsədi daşıdığını bildirdilər. Türkiyə Əbu Zuhur hava bazasına qoşun yerləşdirməyi planlaşdırdığı iddialarını təkzib edib.

İsrail müdafiə naziri İsrael Katz bazar günü sosial media hesabında verdiyi açıqlamada hücumları müdafiə edib. Katz, hücumların "lazımsız və siyasi motivli" olduğuna dair ilkin tənqidlərin hökumətin əməliyyatların "açıq kəşfiyyat" və İsrail ordusunun məsləhətinə əsaslandığını izah etməsindən sonra dəyişdiyini söyləyib.

Katz bildirib ki, İsrail Türkiyənin "Suriyada özünü möhkəmləndirməsinə və İsrailin təhlükəsizliyini təhdid etməsinə" icazə verməyəcək.

Hücumlar həmçinin Bəşər Əsəd rejiminin devrilməsindən sonra İsrail ilə Türkiyə arasında artan gərginliyi və Türkiyənin Suriyadakı təsirinin artmasını vurğulayıb.

İsrail və yeni Suriya hökuməti əvvəllər bir neçə raund birbaşa danışıqlar aparıblar və yanvar ayında Parisdə keçirilən danışıqlardan sonra ikitərəfli gərginliyi azaltmaq üçün ABŞ-ın nəzarəti altında xüsusi rabitə mərkəzi yaratmaq barədə razılığa gəliblər.

ABŞ prezidenti Tramp Suriya ilə İsrail arasında təhlükəsizlik sazişi üçün təzyiq göstərməyə davam edir. Lakin İsrail yeni Suriya hökumətinə qarşı etimadsızlığını qoruyub saxlayır.